September 26, 2020

Language:

គន្លឹះខ្លីៗស្តីពីសន្តិសុខក្នុងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ចល័ត

ថ្ងៃទី 29 ខែតុលាឆ្នាំ 2013 គឺជាទិវាប្រារព្ធទិវាចំណេះដឹងសុវត្ថិភាពសន្តិសុខអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកប្រចាំឆ្នាំលើកទី 4 ។ ដើម្បីកត់សម្គាល់នូវឱកាសនេះ និងការប្រារព្ធខួបលើកទី 10 នៃការយល់ដឹងអំពីសន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក និង CERT រួមជាមួយដៃគូអន្តរជាតិរបស់ខ្លួនមកពីអាស៊ី និងអឺរ៉ុប កំពុងលើកកម្ពស់គន្លឹះខ្លីៗស្តីពីសន្តិសុខក្នុងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ចល័ត ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ National Cyber Security Alliance, InfollutionZero ដែលជាសម្ព័ន្ធ ការយល់ដឹអំពីសន្តិសុខអ៊ីនធឺណិតនៅសិង្ហបុរី និងគម្រោង iZ HERO។

គោលបំណងនៃយុទ្ធនាការនេះគឺការផ្ញើរសារដើម្បីជួយដល់កុមារ គ្រួសារ និងសាលារៀននៅទូទាំងពិភពលោក ដើម្បីផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវគោលការណ៍ស្នូល និងព័ត៌មានជំនួយសាមញ្ញដែលអាចជួយគ្រប់គ្នា ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ឌីជីថល និងអ៊ីនធឺណិតប្រកបដោយសុវត្ថិភាពជាងមុន។

ការណែនាំខាងក្រោម និងផ្តល់នូវគោលការណ៍ស្នូល និងអនុសាសន៍សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ឌីជីថល និងអ៊ីនធឺណិតកាន់តែមានសុវត្ថិភាព។

  • បន្តធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពកម្មវិធីឲ្យដល់ជំនាន់ចុងក្រោយ។ ដំណើរការកំណែថ្មីបំផុតនៃប្រព័ន្ធប្រតិបត្តិការទូរស័ព្ទចល័តរបស់អ្នក កម្មវិធីសុវត្ថិភាព កម្មវិធីនិងកម្មវិធីរុករកអ៊ីនធឺណិត គឺស្ថិតនៅក្នុងចំណោមការការពារដ៏ល្អបំផុតក្នុងការប្រឆាំងនឹងមេរោគ និងការគំរាមកំហែងលើអ៊ីនធឺណិតផ្សេងៗ។
  • រក្សាឧបករណ៍របស់អ្នកឱ្យមានសុវត្ថិភាពដោយប្រើពាក្យសម្ងាត់ខ្លាំងដើម្បីចាក់សោស្មាតហ្វូន ឬថេប្លេត (tablet) របស់អ្នក
  • បើកដំណើរមុខងារចាក់សោរពីរជាន់បើសិនជាមាន ហើយប្តូរពាក្យសម្ងាត់ទៅគណនីណាមួយដែលអ្នកបានចូលដំណើរការ នៅពេលភ្ជាប់ទៅបណ្តាញដែលមិនសូវស្គាល់ (unfamiliar network)
  • មុនពេលទាញយកកម្មវិធីមកប្រើប្រាស់ (app) សូមអ្នកយល់ពីព័ត៌មានដែលត្រូវផ្តល់អោយកម្មវិធីនោះប្រើ និងចែករំលែកមុនពេលអ្នកទាញយកវា (ឧទាហរណ៍ ទីតាំង ឈ្មោះទំនាក់ទំនងក្នុងសៀវភៅទំនាក់ទំនងរបស់អ្នក ។ ល។ ) សូមធ្វើការទាញយកកម្មវិធីពីប្រភពដែលទុកចិត្តប៉ុណ្ណោះ
  • បម្រុងទុក (backup) ឈ្មោះទំនាក់ទំនងក្នុងសៀវភៅទំនាក់ទំនង រូបថតវីដេអូ និងទិន្នន័យឧបករណ៍ចល័តរបស់អ្នកជាមួយឧបករណ៍ផ្សេងទៀត ឬសេវាពពក (Cloud) លើមូលដ្ឋានប្រចាំសប្តាហ៍
  • នៅពេលប្រើប្រាស់បណ្តាញឥតខ្សែនៅទីសារធារណៈដែលមិនមានសុវត្ថិភាព សូមកុំប្រើគេហទំព័រ និងកម្មវិធីដែលតម្រូវឱ្យបញ្ចូលព័ត៌មានផ្ទាល់ (log in credential)
  • ការភ្ជាប់ទៅបណ្តាញដោយស្វ័យប្រវត្តិអាចបង្កើតភាពងាយរងគ្រោះដោយពួក Hacker និងអ្នកដទៃ។ បិទការតភ្ជាប់ Wifi និងប៊្លូធូសរបស់អ្នកនៅពេលមិនប្រើប្រាស់
  • លុបការប្រាស្រ័យទាក់ទងតាមអ៊ីនធឺណិតណាមួយ (ឧទាហរណ៍: អត្ថបទ សារអេឡិចត្រូនិច ការផ្សព្វផ្សាយតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម) ដែលមើលទៅគួរឱ្យសង្ស័យសូម្បីតែអ្នកគិតថាអ្នកដឹងប្រភព
  • នៅពេលដែលប្រើប្រាស់គណនីធនាគារ (E-Banking) ឬការទិញទំនិញតាមអ៊ិនធឺណិត សូមប្រើតែកម្មវិធីដែលទុកចិត្ត ឬវេបសាយដែលចាប់ផ្ដើមដោយ https: //
  • វិន័យដែលល្អនោះ គឺមានការថែរក្សា និងគោរពទូរស័ព្ទចល័តរបស់អ្នក។ ចេះគោរពអ្នកដទៃ បើអ្នកចង់ឲ្យគេគោរពអ្នក នៅពេលផ្ញើរសារ ហៅទូរស័ព្ទ ឬការប្រើបណ្តាញសង្គម
  • ធ្វើចែករំលែកព័ត៌មាន ឬទិន្នន័យដោយប្រុងប្រយ័ត្ន។ ធ្វើជាមិត្តពិតនៅពេលទទួលយក និងចែករំលែករូបថត និងវីដេអូជាមួយស្មាតហ្វូនរបស់អ្នក។ សូមទទួលបានការអនុញ្ញាតពីមិត្តភក្តិមុនពេលអ្នកចង់ ចែករំលែកវាតាមរយៈអត្ថបទ ឬបណ្ដាញសង្គម
  • មានភាពវ៉ៃឆ្លាតក្នុងការប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត (web)។ ដោយតាមដាន និងទទួលដំណឹងអំពីការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយបំផុតទៅលើឧបករណ៍ និងកម្មវិធីរបស់អ្នក៕

ឯកសារយោង: https://www.us-cert.gov/ncas/tips/13-002

***Disclaimer: CamCERT own some of the content. Our purpose is pure to help spread the awareness, tips or other information related to security to everyone. Even though every information is true, accurate, completed and appropriate, we make no responsibility nor warranty since everything could go wrong.